بررسی ریخت‌سنجی آرایه‌های فرو‌گونه‌ای دو گونۀ تنگرس Rhamnus cathartica L. و Rhamnus pallasii Fisch. & C. A. Mey. از تیرۀ Rhamnaceae در شمال ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه گنبد کاووس

2 'گروه زیست شناسی-دانشگاه گنبد کاووس-ایرانi

چکیده

چکیده
در پژوهش حاضر، مطالعه‌های ریخت‌شناسی آرایه‌های فروگونه‌ای دو گونۀ Rhamnus cathartica و
Rhamnus pallasii، در شمال و شمال‌شرق ایران انجام شدند. به‌منظور درک درست روابط بین‌گونه‌ای و تعیین ارزش تاکسونومیکی صفت‌ها با ثبت اطلاعات ریخت‌شناسی، 58 صفت شامل 26 صفت کمّی و 32 صفت کیفی اندازه‌گیری شدند؛ سپس با استفاده از روش تاکسونومی عددی از تحلیل‌های مؤلفه‌های اصلی و خوشه‌بندی بهره‌گیری شد و روابط بین آرایه‌های فروگونه‌ای مشخص شدند. مهم‌ترین صفت‌های کیفی برای جدایی گونه‌ها و آرایه‌های فروگونه‌ای در مطالعۀ حاضر، شکل برگ و رنگ میوه است. براساس نتایج، تنوع درون‌گونه‌ای
Rh. pallasii به سه زیرگونه تأیید شد. و در گونۀ Rh. cathartica، صفت‌های مشاهده‌شده در تفکیک دو واریته مؤثر نبودند. تنها جمعیت Rh.× spathulifolia از تپه‌های ماسه‌ای سواحل شمالی ایران جمع‌آوری شد و با‌توجه‌به تفاوت آن با دو گونۀ دیگر ازنظر صفت‌های مشاهده‌شده در ریخت‌شناسی مانند رنگ شاخۀ جوان، شکل پهنک برگ، بدون کرک بودن سطح بالایی و زیری برگ، رنگ میوۀ نارس، Rh. × spathulifolia نمی‌توان آن را هیبرید در نظر گرفت، بلکه باید آن را گونه‌ای کامل و مستقل تعریف کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Morphometric Study of Rhamnus Cathartica and Rhamnus Pallasii in North of Iran

نویسندگان [English]

  • Ali Sattarian 1
  • Samane Mahdiyan 1
  • meisam Habibi 2
1 university
2 biology department,Gonbad university,Iran
چکیده [English]

The current morphometric research was conducted collecting Rhamnus cathartica and Rhamnus pallasii from the natural habitats in North and West of Iran. In order to clarify the relationships in studied species and understand taxonomicall values, 58 morphological characters were employed
(26 quantititative and 32 qualitative characters) using numerical taxonomy, Principal Component Analysis (CPA), and cluster analysis. In this study, leaf shape, color fruit have been found to significantly contribute to the determination of the studied species (Rhamnus pallasii & Rhamnus cathartica). The results confirmed more diversity in Rh. pallasii and three sub-species. But, in Rh. Cathartica, diversity features in the two varieties were not effective. Rh. × spathulifolia were collected from sandy hill of North of Iran which was determined by morphometric features e.g., leaflet, abaxial, adaxial leaflet trichrome, and fruit color. Overall, Rh. × spathulifolia can not be considered.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Numerical Taxonomy
  • Principal Component Analysis
  • Clustering
  • Qualitative and Quantitative Features
منابع

Boissier, E. (1872) Flora Orientalis. Vol. 2. Impression fac simile A. Asher and Company, Ltd, Geneva and Basel.

Browicz, K. and Zielinski, J. (1977) Flora Iranica. Akademische Druck-U VerlagsanstaltG graz.

Ghahraman, A. (1993) Iranian Chromophytes (Plant Systematic). vol. 2. Academic Publishing Center, Tehran (in Persian).

Gleason, H. A. and Cronquist, A. (1991) Manual of vascular plants of Northeastern United States and Adjacent Canada. 2nd Ed. The New York Botanical Garden Press, New York.

Godwin, H. (1943) Biological flora of the British Isles. Rhamnaceae. Rhamnus cathartica L. and Frangula alnus Miller. Journal of Ecology 31: 66-92.

Mabberley, D. I. (1987) The Plant Book. Cambridge University Press, Cambridge.

Mahdiyani, S., Sattarian, A. and Habibi, M. (2016) An anatomical study of Rhamnus cathartica L. and Rhamnus pallasii Fisch. & C. A. Mey. (Rhamnaceae) in North of Iran. Nova Biologica Reperta 2: 272-285 (in persian).

Mobayen, S. (1995) Flora of vascular plants. vol. 4. Tehran University Press, Tehran (in Persian).

Mozaffarian, V. (2004) Trees and shrubs of Iran. Farhang Moaser Publishers, Tehran (in persian).

Otieno, D. F., Balkwill, K. and Paton, A. J. (2006) A multivariate analysis of morphological variation in the Hemizygia bracteosa complex (Lamiaceae, Ocimeae). Plant Systematics and Evolution 261: 19-38.

Rabiei, B. and Rahimi, M. (2009) Evaluation of methods for grouping rapeseed genotypes using Fisher's discriminant function analysis. Journal of Science and Technology of Agriculture and Natural Resources 47: 542-529 (in Persian).

Sattarian, A., Mahdiyani, S. and Habibi, M. (2017) Pollen morphology & endocarp studies of Rhamnus cathartica L. and Rhamnus pallasii Fisch. & C. A. Mey. (Rhamnaceae) in North of Iran. Taxonomy and Biosistematics 31: 43-60 (in persian).

Shishkin, B. K. and Bobrov, E. G. (1974) Flora of the U.S.S.R. vol. 14. Russian Academy of Sciences, Moscow.

Soufiyan, K. H. and Dinarvand, M. (2007) Flora of Iran. vol. 55: Rhamnaceae. Research Institute of

Forests and Rangelands, Tehran (in persian).