مطالعۀ گرده‌شناسی قبیلۀ بابونه (Asteraceae, Anthemideae) در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه زیست شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

2 دانشیار پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 پژوهشگر بخش تحقیقات رستنی‌ها، موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، تهران، ایران

چکیده

دانه‌های گردۀ 32 جمعیت مختلف از 13 جنس موجود در قبیلۀ بابونه در ایران (یک تا سه جمعیت از هر گونه) با استفاده از میکروسکوپ نوری و الکترونی مطالعه شدند. دانه‌های گردۀ تمام نمونه‌های بررسی‌شده، سه شیار - روزنه‌ای و از‌نظر شکل دانۀ گرده، 55 درصد بیضی - دایره‌ای، 22 درصد تقریباً بیضی، 15 درصد دایره‌ای و
8 درصد کشیده - دایره‌ای بودند. دانۀ گردۀ بیضی- دایره‌ای و دایره‌ای در تمام جنس‌های این قبیله مشاهده شد. دانه‌های گردۀ همه تاکسون‌ها دارای درپوش و سه شیار روزنه‌ای هستند. بر اساس بررسی تزیینات دانۀ گرده با میکروسکوپ الکترونی نگاره، به‌جز جنس Artemisia که دارای خارچه و فاقد منفذ است، سایر جنس‌ها دارای خار و منفذدار هستند. در دندروگرام حاصل از روش UPGMA بر اساس چهار صفت کمی و کیفی دانۀ گرده، دو خوشۀ عمده مشاهده شد: خوشۀ اول (A) شامل جمعیت‌های جنس Artemisia با تیپ گردۀ Artemisia و خوشۀ دوم (B) سایر آرایه‌ها با تیپ دانۀ گرده Anthemis بودند. در خوشۀ دوم (B)، آرایه‌های دارای دانۀ گرده بزرگ‌تر (طول قطبی 64/28 تا 5/32 میکرومتر و عرض استوایی 65/30 تا 2/33 میکرومتر) در زیرخوشۀ B-1 و آرایه‌های دارای دانۀ گردۀ کوچک‌تر (طول قطبی 69/21 تا 38/30 میکرومتر و عرض استوایی 29/23 تا 4/32 میکرومتر) در زیرخوشۀ B-2 قرار گرفتند. نتایج نشان دادند صفت‌های ریز ریخت‌شناسی دانۀ گرده در تعیین روابط خویشاوندی بین جنس‌های قبیلۀ بابونه مفید هستند. همچنین نتایج نشان دادند با وجود ثابت‌بودن تیپ دانۀ گرده، صفت‌هایی مانند شکل و اندازه صفت‌های متمایزکنندۀ جنس‌ها و دارای کاربرد تاکسونومیکی هستند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Palynological Study of Tribe Anthemideae (Asteraceae) in Iran

نویسندگان [English]

  • Nayyereh Olanj 1
  • Ali Sonboli 2
  • Seyedeh Bahereh Javadi 3
1 Assistant Professor Department of Biology, Faculty of Basic Science, Malayer University, Malayer, Iran
2 Assistant Professor Department of Biology, Medicinal Plants & Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
3 M. S. & Researcher, Department of Botany, Iranian Research Institute of Plant Protection, Tehran, Iran
چکیده [English]

The pollen grains of 32 populations from 13 genera belonging to the tribe Anthemideae-Asteraceae (one to three populations of each species) from Iran were studied by light and scanning electron microscopes. Pollen grains of all the studied samples were tricolporate. Based on pollen shape, 55, 22, 15 and 8 % were oblate-spheroidal, suboblate, spheroidal and prolate-spheroidal, respectively. The pollen grains with oblate-spheroidal and spheroidal shapes were common among the genera studied. The pollen grains of all taxa were operculate and tricolporate. The pollen ornamentations were echinate perforate except Artemisia that was spinulose non-perforate in SEM. The dendrogram obtained from UPGMA method based on four quantitative and qualitative characters was classified into two main clusters. The first cluster (A) includes populations of Artemisia which show "Artemisia-type" pollen, while the second cluster (B) comprises of the rest of the taxa which have pollen grains of "Anthemis- type". The subcluster B-1 possesses samples with bigger (polar axis 28.64–32.5 µm and equatorial axis 30.65–33.2 µm) pollen grains and subcluster B-2 comprised of populations with smaller (polar axis 21.69-30.38 µm and equatorial axis 23.29–32.4 µm) pollen grains. The results showed that pollen micromorphological characters could be utilized in interpretation of intergeneric relationship of tribe Anthemideae. Moreover, pollen size and shape were determined as taxonomic diagnostic characteristics.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Cota
  • Anthemideae
  • Numerical Taxonomy
  • Pollen Morphology

منابع

Akyalcin, H., Arabaci, T. and Yildiz, B. (2011) Pollen morphology of six Achillea L. sect. Achillea (Asteraceae) species in Turkey. Turkish Journal of Botany 35: 183-201.

Ayaz, F. A., Inceer, H., Hayirlioglu-Ayaz, S. and Aksu-Kalmuk, N. (2016) Achene fatty acid composition in the tribe Anthemideae (Asteraceae). Romanian Biotechnological Letters 21: 11576-11584.

Baldwin, B. G., Wessa, B. L. and Panero, J. L. (2002) Nuclear rDNA evidence for major lineages of helenioid Heliantheae (Compositae). Systematic Botany27: 161-198.

Ceter, T., Pinar, N. M., Inceer, H., Hayirliglu-Ayaz, S. and Yaprak, A. E. (2013) The comparative pollen morphology of genera Matricaria L. and Tripleurospermum Sch. Bip. (Asteraceae) in Turkey. Plant Systematics and Evolution 299: 959-977.

Erdtman, G. (1969) Handbook of palynology: morphology, taxonomy, ecology. Munksgaard, Copenhagen.

Funk, V. A., Susanna, A., Stuessy T. F. and Bayer, R. J. (2009) Systemayics, evolution and biogeography of the Compositae. Vienna: Intenational Association of Plant Taxonomy.

Ghahreman, S., Noorbakhsh, N., Mehdigholi, K. and Attar, F. (2007) Pollen morphology of Artemisia L. (Asateraceae) in Iran. The Iranian Journal of Botany 13: 21-29.

Hasaninejad, M., Jamzad, Z. and Uosofi, M. (2011) A palynological study of Scutellaria L. (Lamiaceae) in Iran. Taxonomy and Biosystematics 3(7): 33-44 (in Persian)

Hayat, M. Q., Ashraf, M., Ajab Khan, M., Yasmin, G., Shaheen, N. and Jabeen, S. (2010) Palynological study of the genus Artemisia (Asteraceae) and its systematic implications. Pakistan Journal of Botany 42(2): 751-763.

Jeffrey, C. (2007) Compositae-Introduction with key to tribes. In: The families and genera of vasicular plants (Ed. Kubitzki, K.) 61-87. Springer, Germany.

Lin, J., Qin, W., Liu-zhong, Y. and You-run, L. (2005) Pollen morphology of Artemisia L. and its systematic significance. Wuhan University Journal of Natural Sciences 10: 448-454.

Martin, J., Torrell, M. and Valles, J. (2001) Palynological features as a systematic marker in Artemisia L. and related genera (Asteraceae-Anthemideae). Plant Biology 3: 372-378.

Meo, A. A. and Khan, M. A. (2006) Pollen morphology as an aid to the identification of Chrysanthemum species (Compositae-Anthemideae) from Pakistan. Pakistan Journal of Botany 38: 29-41.

Mozaffarian, V. (2008) Compositae. In: Flora of Iran (Eds. Assadi, M., Maassoumi, A. A. and Mozaffarian, V.) Research Institute of Forests and Rangelands Publication, Tehran (in Persian).

Oberprieler, C. (1998) The Systematics of Anthemis L. (Compositae, Anthemideae)in W and C North Africa. Bocconea 9: 1-328 (ISSN 1120-4060).

Oberprieler, C., Himmelreich, S. and Vogt, R. (2007) A new subtribal classification of the tribe Anthemideae (Compositae). Willdenowia 37: 89-114.

Oberprieler, C., Himmelreich, S., Källersjö, M., Vallès, J., Watson, L. and Vogt, R. (2009) Tribe Anthemideae Cass. In: Systematics, evolution and biogeography of the Compositae (Eds. Funk, V. A., Susanna, A., Stuessy T. F. and Bayer, R. J.) 631-666. Vienna: International Association of Plant Taxonomy, Washington.

Pakravan, M., Jamshid nejad Avval, A. and Tavassoli, A. (2014) Palynological study of some species in Grumorsae group of the genus Ranunculus in Iran. Taxonomy and Biosystematics 6(20): 73-84 (in Persian).

Panero, J. L. and Funk, V. A. (2002) Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). Proceedings of the Biological Society of Washington 115: 909-922.

Panero, J. L. and Funk, V. A. (2007) New Infrafamilial taxa in Asteraceae. Phytologia 89: 356-360.

Panero, J. L. and Funk, V. A. (2008) The value of sampling anomalous taxa in phylogenetic studies: major clades of the Asteraceae revealed. Molecular Phylogenetics and Evolution 47: 757-782.

Pellicer, J., Hidalgo, O., Garcia, S., Garnatje, T., Korobkov A., Vallès, J. and Martín, J. (2009) Palynological study of Ajania and related genera (Asteraceae, Anthemideae). Botanical Journal of the Linnean Society 161: 171-189.

Punt, W., Hoen, P. P., Blackmore, S., Nilsson, S. and LeThomas, A. (2007) Glossary of pollen and spore terminology. Review of Palaeobotany and Palynology 143(1-2): 1-81.

Ramos, I. and Mederos, M. (2008) Pollen morphology of endemic species of the Gonospermum Less. Lugoa DC. and Tanacetum L. complex (Asteraceae: Anthemideae) in the Canary Islands (Spain) and its taxonomical implications. Grana 47: 247-261

Rechinger, K. H. (1986) Anthemideae. In: Flora Iranica (Ed. Podlech, D.) vol. 158. Akademische Druck-U Verlagsanstalt, Graz.