مطالعه فلور بخش امن پناهگاه حیات وحش میاندشت در استان خراسان شمالی

نویسندگان

1 گروه زیست‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد بجنورد، بجنورد، ایران

2 روه زیست‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 گروه زیست‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

پناهگاه حیات وحش میاندشت با وسعت 84435 هکتار، با میانگین بارندگی سالانه 250 میلی‌متر و محدوده ارتفاعی 912 تا 1085 متر از سطح دریا در جنوب‌غرب استان خراسان شمالی قرار دارد. پژوهش حاضر، به منظور معرفی رُستنی‌های منطقه انجام شد. جمع‌آوری گیاهان طی سال‌های 1389 تا 1392 با روش پیمایشی و اکوفیتوسوسیولوژی انجام شد. در مجموع، 260 تاکسون متعلق به 156 جنس و 38 تیره از نهاندانگان و بازدانگان در منطقه شناسایی شد. نتایج نشان داد که تیره‌های Chenopodiaceae، Asteraceae، Brassicaceae، Papilionaceae و Poaceae به ترتیب با بیشترین تعداد گونه در منطقه حضور دارند و جنس Astragalus بزرگترین جنس در فلور منطقه است. بر اساس طبقه‌بندی Raunkiaer، 46/53 درصد گونه‌ها تروفیت، 08/18 درصد همی‌کریپتوفیت، 46/13 درصد کامه‌فیت، 85/8 درصد ژئوفیت و 38/5 درصد فانروفیت هستند. 24 آرایه (23/9 درصد از کل گونه‌ها) متعلق به 13 تیره، انحصاری ایران هستند. 17 گونه با خطر انقراض پایین و243 گونه در زمره گیاهان فاقد اطلاعات کافی در منطقه تشخیص داده شد. بررسی پراکنش جغرافیایی گونه‌ها نشان داد که عناصر انحصاری ایرانی-تورانی با 31/67 درصد بیشترین تعداد را دارند. عناصر مشترک ایرانی-تورانی و صحرا-سندی 92/11 درصد، عناصر مشترک ایرانی-تورانی و اروپا-سیبری 23/4 درصد، ایرانی-تورانی/مدیترانه‌ای46/3 درصد و عناصر سه ناحیه‌ای46/8 و عناصر چندناحیه‌ای 62/4 درصد از کل فلور را تشکیل می‌دهند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The study of safe part of Miandasht wildlife refuge flora in North Khorassan Province

نویسندگان [English]

  • Alieh Rahimi 1
  • Morteza Atri 2
  • Ramezan-Ali Khavarinejad 3
1 Department of Biology, Islamic Azad University, Bojnourd Branch, Bojnourd, Iran
2 Department of Biology, Faculty of Sciences, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
3 Department of Biology, Faculty of Sciences, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Miandasht Wildlife Refuge covers 84435 hectars area, located in southwest of North Khorassan province. Mean annual precipitation is 250 mm and altitude range is 912-1085 m. Plants were collected during 2010-2013 by geodesic and eco-phytosociologic methodology. Totally, 260 taxa belonging to 156 genera and 38 families from Angiosperms and Gymnosperms were identified. The results showed that Chenopodiaceae, Asteraceae, Papilionaceae, Brassicaceae and Poaceae, respectively, with the most number of species, are existed in the region. Astragalus is the most divers genus in flora of Miandasht. Based on Raunkiaer classification, 53.46% of species are therophytes, 18.08% hemicryptophytes, 13.46% chamephytes, 8.85% geophytes and 5.38% phanerophytes. Twenty-four (9.23% of all species) belong to thirteen families are endemic to Iran, that fourteen of them are LR and nine species are DD. The chorologic study of plants, showed that specific elements of Irano - Turanian region with 67.31% of frequency are maximum. Percentages of common elements of IT-SS, IT-M, IT-ES are 11.92%, 3.46% and 4.23%, respectively, threeregional elements 8.46% and ploriregional element 4.62% are of total number of plants.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Endemic plants
  • Flora
  • Life Form
  • Miandasht
  • North Khorassan province

مقدمه.

کشور ایران در بین کشور‌های جنوب‌غرب آسیا با توجه به وسعت، تنوع اقلیمی و توپوگرافی از تنوع گیاهی بالایی برخوردار است. Takhtajan (1986) فلور ناحیه ایرانی-تورانی و بخش فلات ایران را با دارا بودن جنس‌های انحصاری متعدد، غنی‌ترین فلور گستره ایرانی-تورانی معرفی کرده است. در مناطق نیمه‌خشک تنازع برای بقا، نرخ سازش و تنوع ریز اقلیمی نمود بیشتری داشته و معمولاً نرخ گونه‌زایی در این زیستگاه‌ها بیشتر است. کشور ایران یکی از مناطق بزرگ گونه‌زایی فلور بیابانی در قلمرو هولئارکتیک به شمار می‌رود (Akhani, 2006). از جمله مطالعات پژوهشگران ایرانی در ارتباط با پوشش‌های گیاهی ایران می توان به مطالعه گیاهان پاییزی کویر (Assadi, 1984)، فلور کویر میقان (Akhani, 1989)، فلور منطقه حفاظت شده قمشلو (Yousofi-Najaf-Abadi, 1996)، فلور ذخیره گاه بیوسفر کویر (Asri, 2003)، تنوع گونه‌های گیاهی در ایران (Ghahreman and Attar, 1999)، فلور آبخیز کبار قم (Tavakkoli and Mozaffarian, 2005) و ‌هالوفیت‌های ایران (Asri, 2007) اشاره نمود. همچنین، از مطالعات پوشش گیاهی در استان خراسان می‌توان مطالعه رُستنی‌های خراسان (Rashed Mohassel, 1982)، فلور ارتفاعات بینالود (Ghahreman et al., 2006)، ارتفاعات کلات-زیرجان گناباد (Vaseghi et al., 2008)، مطالعات فلوریستیک جنگل پسته چهچهه (Saberi et al., 2010)، حوزه آبخیز زنگلانلو (Amiri and Jabbarzadeh, 2010)، منطقه سیساب (Naghipour Borj et al., 2011)، منطقه ساریگل (Naddaf and Mortazavi, 2011)، منطقه حفاظت‌شده قورخود (Keshtkar et al., 2012) و منطقه بزداغی (Vahidchoopany et al., 2011) را نام برد.

پناهگاه‌ حیات وحش میاندشت، زیستگاه یکی از گونه‌های مهم جانوری به نام یوزپلنگ آسیایی است که در سطح جهان نادر است. از سوی دیگر، پوشش گیاهی منطقه به علت چرای بی‌رویه و به دنبال آن فرسایش بادی و سیلاب‌های فصلی آسیب دیده است. بنابراین، مطالعه جنبه‌های مختلف زیست محیطی به وی‍ژه پوشش گیاهی منطقه جهت مدیریت حفاظت و برقراری تعادل و پایداری اکوسیستم ضروری به نظر می‌رسد.

پژوهش حاضر، به منظور بررسی جوامع گیاهی منطقه امن پناهگاه حیات وحش میاندشت انجام شده و نتایج مطالعات فلوریستیک آن ارایه شده است.

 

مواد و روش‌ها.

پناهگاه حیات وحش میاندشت با وسعت 84435 هکتار، درجنوب‌غرب استان خراسان شمالی بین طول‌های جغرافیایی تا′26 °56 تا ′57 °56 شرقی و عرض‌های جغرافیایی "30 ′47 ° 36 تا ′30 °37 شمالی در ده کیلومتری شرق شهرستان جاجرم واقع شده است (شکل 1). فاصله این منطقه با پارک ملی گلستان 100 کیلومتر و با مناطق حفاظت شده قورخود، توران و سالوک به ترتیب 80، 75 و 30 کیلومتر است.

پژوهش حاضر در 16000 هکتار از این منطقه که به عنوان بخش امن تعیین شده است، صورت گرفت. میانگین بارندگی سالانه 250 میلی‌متر و ارتفاع حدودی منطقه 912 تا 1085 متر از سطح دریا است. شکل 2 نشان می‌دهد که این منطقه هفت ماه از سال در معرض خشکی است. سیمای عمومی این بخش در شمال شامل زمین‌های پست تپه ماهوری، در قسمت میانی شامل یک رشته ارتفاعات با حداکثر ارتفاع 1018 که از شرق به غرب کشیده شده و در جنوب شامل یک رشته ارتفاعات بلندتر که از غرب به جنوب‌شرقی امتداد دارند، است. منبع آب طبیعی موجود، کال شوری است که در مرز غربی منطقه قرار دارد. از دیدگاه جغرافیای گیاهی، این منطقه در پهنه رویشی ایرانی-تورانی قرار دارد.

خاک منطقه بسیار آسیب‌پذیر است. شوری و اسیدیته بالا موجب اختلال در فعالیت‌های زیستی درون خاک می‌شود. بافت خاک بیشتر از نوع ماسه و سیلت است که در این قسمت‌ها، چسبندگی بین ذرات خاک کم است، بنابراین، بخش قابل توجهی از منطقه در کانون‌های بحرانی فرسایش بادی واقع شده است. علاوه بر باد و شرایط نامساعد خاک، دام مازاد در منطقه که بیش از چهار برابر ظرفیت چرای آن است و چرای زودرس در فصل رشد و گل‌دهی گیاهان، از عمده‌ترین عوامل تشدید کننده شرایط بیابانی در منطقه است.

به منظور کسب اطلاعات اولیه، عکس‌های هوایی منطقه، نقشه توپوگرافی با مقیاس 1:50000 و نقشه زمین‌شناسی از ادارات و مؤسسات مربوط تهیه و حدود منطقه امن روی نقشه توپوگرافی ترسیم گردید. سپس، با مراجعه به منطقه و با دستگاه GPS دستی تصحیحات لازم روی نقشه صورت گرفت. با توجه به این که معرفی فلور در پژوهش حاضر، بخشی از مطالعه اکوفیتوسوسیولوژی منطقه است، نمونه‌برداری از اسفندماه 1389 تا آخر آبان ماه 1392 در فصول رویش، به طور مداوم طی مراجعات متعدد و چندین دوره پیمایش کامل منطقه، با روش اکوفیتوسوسیولوژی (Atri, 1996) صورت گرفت. در این روش، پس از تعیین محیط‌های آندوژن، ترکیب گونه‌های هر یک از محیط‌های آندوژن جمع‌آوری گردید. روش مذکور امکان جمع‌آوری دقیق و کامل گیاهان را فراهم می‌نماید. از کلیه نمونه‌ها در محل، با دوربین دیجیتال Nikon مدل D70S عکس‌برداری شد.

موقعیت جغرافیایی نقاط جمع‌آوری گیاهان در شکل‌های مربوط ثبت گردید. عملیات پرس، خشک کردن و تهیه نمونه‌های هرباریومی با روش معمول در مطالعات گیاه‌شناسی انجام شد. شناسایی گیاهان با مراجعه کلید‌های شناسایی و توصیف‌های موجود در منابع، به ویژه فلورا ایرانیکا (Rechinger, 1963-2012)، فلور ایران (Assadi et al., 1988-2013) و فلور کشور‌های مجاور شامل: فلور ترکیه (Davis, 1965-2000)، فلور شوروی سابق (Komarov, 1934-1957)، فلور پاکستان (Nasir and Qaiser, 1970-2012)، فلور عراق (Townsend and Guest, 1966-1985) و با استفاده از انجام شد. در پایان، کلیه گیاهان شناسایی شده توسط متخصصان تاکسونومیست در مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع ایران تأیید شد.

شکل زیستی هر یک از گونه‌ها بر اساس طبقه‌بندی Raunkiaer (1934) تعیین شد. پراکنش جغرافیایی گیاهان بر اساس منابع موجود نظیر: Rechinger (2012-1963)، Zohary (1973)، Takhtajan (1986) و Leonard (1988) تعیین شد. بوم‌زادی و وضعیت خطر انقراض گونه‌ها نیز بر اساس کتاب فهرست سرخ گیاهان ایران Jalili و Jamzad (1999) تعیین گردید.

 

 

 

شکل 1- نقشه توپوگرافی و موقعیت بخش امن پناهگاه حیات وحش میاندشت در استان خراسان شمالی در ایران

 

شکل 2- منحنی باران-دمای ایستگاه هواشناسی سبزوار

 


مشاهدات و نتایج.

از بخش امن پناهگاه حیات وحش میاندشت، 260 تاکسون شناسایی شد که به 156 جنس و 38 تیره گیاهی تعلق دارند(پیوست 1).نمونه‌ها در هرباریوم ابن‌سینا در دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران نگهداری می‌گردد. از میان گیاهان جمع‌آوری شده، 1 تیره متعلق به بازدانگان، 5 تیره متعلق به نهاندانگان تک‌لپه و 31 تیره متعلق به نهاندانگان دو‌لپه هستند (پیوست 1). مهم‌ترین تیره‌ها از نظر تعداد گونه به ترتیب عبارتند از: Chenopodiaceae با 20 جنس و 44 آرایه (92/16 درصد)، Asteraceae با 29 جنس و 42 آرایه (15/16 درصد)، Brassicaceae با 21 جنس و 31 آرایه (92/11 درصد)، Papilionaceae با 4جنس و 23 آرایه (85/8 درصد)، Poaceae با 14 جنس و 20 گونه (70/7 درصد). تیره‌های: Cuscutaceae، Cyperaceae، Geraniaceae، Ixioliriaceae، Plantaginaceae، Podophyllaceae، Primulaceae، Resedaceae، Rosaceae، Rubiaceae، Scrophulariaceae و Thymeleaceae هر کدام با یک گونه کمترین تعداد را داشتند (شکل 5). حضور 18 گونه و زیرگونه متعلق به 11 بخش از جنس Astragalus تنوع بالایی را در این جنس نشان می‌دهد. جنس‌های مهم دیگر از نظر تعداد گونه شامل Salsola،AtriplexوValerianella به ترتیب با 9، 7 و 6 آرایه بودند.

 

بحث و نتیجه‌گیری.

پوشش گیاهی هر منطقه بازتاب واکنش عناصر زیستی در برابر شرایط محیطی است و ارتباط مستقیمی با تکامل گیاهان در دوران های گذشته زمین‌شناسی و وضعیت جغرافیایی آن دارد (Soleymanipour and Esmailzadeh, 2015). برای منطقه‌ای با اقلیم نیمه‌خشک که میزان محدود بارندگی و توزیع نامناسب آن و همچنین شوری خاک از عوامل محدودکننده رشد گیاهان هستند، تعداد 260 آرایه، تنوع خوبی به شمار می‌رود. تا حدودی می‌توان علت را به وسعت زیاد منطقه مربوط دانست که در آن تنوع ریز اقلیم‌ها و واحد‌های فیزیوگرافی مناطق خشک و مناطق شور از جمله دشت‌‌های دامنه‌ای، بیابان‌‌های سنگریزه‌ای و شنی، آبراهه‌های فصلی، کال‌های شور و بخش‌های کویری، همچنین تشکیلات زمین‌شناختی متنوع و در نتیجه تنوع شرایط اکولوژیک وجود دارد. همچنین، وجود دو رشته ارتفاعات که در بخش‌های میانی و جنوبی از غرب به شرق کشیده شده‌اند، شرایط زیستگاهی متنوعی را برای استقرار گونه‌های بیشتر فراهم آورده است. از آنجا که بستر‌های شنی بخش وسیعی از منطقه را تشکیل می‌دهند، تعداد زیادی از گونه‌های شاخص بیابان‌های شنی نظیر: Haloxylon persicum Bunge ex Boiss. و H. ammodendron (C. A. Mey.) Bunge. وجود دارد. گونه Carex physodes Bieb. (جگن) نیز روی شن رشد می‌کند که بر اساس اظهارات Walter (1968) بیوماس اندام‌های زیرزمینی آن به حدود 19 تن در هکتار می‌رسد، در حالی که بیوماس اندام‌های هوایی تنها 3 تن در هکتار است (Cyrus, 1989).

در محل‌هایی که به علت بالا بودن سطح آب زیرزمینی و تبخیر زیاد، در سطح زمین نمک تجمع یافته است، گونه‌های گیاهی نمک‌دوست نظیر: Halocnemum strobilaceum، Halostachys belangeriana، Kalidium capsicum، Salsola turcumanicaو Seidlitzia rosmarinusبه خوبی رشد یافته‌اند.

لگدکوب شدن خاک توسط دام‌‌ها و وجود مکان‌های اسکان دام باعث تخریب پوشش گیاهی طبیعی و استقرار گونه‌های انسان‌زای (anthropogenic) زیادی شده است که از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

Achillea wilhelmsii، Alhagi persarum، Alyssum dasycarpum، Atriplex moneta، Boissiera squarrosa، Bromus danthoniae، Bromus tectorum، Cardaria draba، Ceratocarpus arenarius، Ceratocephalus falcatus، Chrozophora tinctoria، Descurainia sophia، Goldbachia laevigata، Hordeum glaucum، Hypecum pendulum، Lepidium vesicarium، Malcolmia africana، Peganum harmala، Poa bulbosa، Scariola orientalis، Sophora pachycarpa و Ziziphora tenuior.

فراوانی بیشتر جنس‌های متعلق به تیره‌های: Asteraceae، Brassicaceae، Chenopodiaceae و Poaceae نشان‌دهنده‌ شرایط بیابانی منطقه پناهگاه حیات وحش میاندشت است (Saber-Amoli, 2001). فراوانی گیاهان تیره Asteraceae می‌تواند مربوط به چرای زیاد در منطقه یا به علت تکامل و جوان بودن گیاهان این تیره باشد که به آنها قدرت پراکنش زیاد داده است (Tavakkoli and Mozaffarian, 2005). نتیجه پژوهش حاضر، با نتایج بررسی‌های انجام شده در منطقه حفاظت شده‌ توران Rechinger (1977)، کویر مرکزی ایران Assadi (1984)، ذخیره‌گاه بیوسفر توران Asri و همکاران (2000)، ذخیره‌گاه بیوسفر کویر Asri (2003) و منطقه حفاظت شده‌ قمشلو Yousofi-Najaf-Abadi (1996) مطابقت دارد. گونه‌های تیره Asteraceae سازش خوبی با شرایط آب و هوایی ناحیه ایرانی-تورانی دارند. اما با توجه به ارزش غذایی پایین این گیاهان در تغذیه دام، حضور فراوان آنها در فواصل مطالعه شده، نشان از تخریب ترکیب گیاهی دارد (Ahmadauli et al., 2015). تیره Chenopodiaceae در میان تیره‌های دیگر، بیشترین تعداد (4/44 درصد) ‌هالوفیت‌های ایران را به خود اختصاص داده است (Asri, 2007). بنابراین، با توجه به این که بخش وسیعی از منطقه دارای خاک‌ شور است، فراوان‌تر بودن گونه‌های این تیره قابل انتظار است. گونه‌های مختلف Atriplex و Salsolaنیز که قادرند در شیب‌های متفاوت شوری رشد کنند، با تنوع نسبتاً بالایی در منطقه حضور دارند.

طیفی که از اشکال رویشی هر منطقه ترسیم می‌شود بیانگر چگونگی وضعیت آب و هوایی و اقلیمی آن است (Saberi et al., 2010)، زیرا شکل زیستی گیاهان نشان‌دهنده سازش‌های ریختی آنها نسبت به شرایط اقلیمی، خاکی، زیستی و در نهایت، اکولوژی یک رویشگاه است .(Archibold, 1995) بر اساس طبقه‌بندی Raunkiaer (1934)، در طیف زیستی گونه‌ها تروفیت‌ها با 139 گونه (46/53 درصد) بیشترین سهم را در فلور منطقه دارند. همی‌کریپتوفیت‌ها با 47 گونه (08/18 درصد)، کامه‌فیت‌ها با 35 گونه (46/13 درصد)، ژئوفیت‌ها با 23 گونه (85/8 درصد) و فانروفیت‌ها با 14 گونه (38/5 درصد) درجات بعدی اهمیت را دارند. از میان ژئوفیت‌ها، 10 گونه از ژئوفیت‌ها پیازدار، 8 گونه ریزوم‌دار و 5 گونه غده‌دار هستند (شکل 3). تروفیت‌ها فراوان‌ترین شکل زیستی فلور‌ هالوفیت هستند (Asri, 2007)‌ که طیف زیستی منطقه مورد مطالعه نیز مؤید این مطلب است. بنا به عقیده Akhani (1989) در فصل بهار در اثر شستشوی خاک میزان نمک در شوره‌زارها کاهش می‌یابد، بنابراین، گیاهان تروفیت می‌توانند در چنین مناطقی رشد نمایند.

تنوع وراثتی در بذور که حاصل تولید مثل جنسی هستند، سبب انعطاف ژنتیکی در جمعیت می‌شود و بقای گونه‌ها را در مقابل تهاجم انتخاب طبیعی تضمین می‌نماید (Neishabouri, 1995). اغلب تروفیت‌های منطقه میاندشت نیز با دوره کوتاه بارندگی و دمای نامناسب سازش یافته‌اند و به سرعت چرخه زندگی خود را کامل و تولید بذر می‌کنند. در مطالعات فلوریستیک متعددی از جمله مطالعات Ghayormand و Saeidi Mehrvarz (2014)، Sabaghi و همکاران (2014)، Sokhanvar و همکاران (2013)، Malekpourzadeh و همکاران (2015)، Nafisi و Ghahremaninejad (2013)، بالا بودن درصد تروفیت‌ها و همی‌کریپتوفیت‌ها، در شرایط سخت زیست محیطی به ویژه خشکی نشان داده شده است. همی‌کریپتوفیت‌ها روش‌های مختلفی از جمله ذخیره آب، استفاده از آب داخل زمین، کاهش نیاز آبی از طریق از دست دادن برگ‌ها و کاهش رشد رویشی تحت شرایط نامساعد محیطی را به کار می‌برند (Nafisi and Ghahremaninejad, 2013). Saberi و همکاران (2010) نیز اظهار داشتند که در فلور تیپیک مناطق بیابانی و نیمه بیابانی، همی‌کریپتوفیت‌ها و تروفیت‌ها بیشترین سهم را دارند. کامه‌فیت‌ها و فانروفیت‌ها از خشکی گریزان هستند. این گروه از گیاهان به دلیل سازگاری کمتر در مقایسه با دو گروه اخیر آستانه تحمل مشخصی نسبت به شرایط خشک دارند و با افزایش شرایط نامساعد زیستی محکوم به مرگ هستند. وجود درصد کم ژئوفیت‌ها در منطقه مورد مطالعه نیز نشان‌دهنده کم عمق بودن و فرسایش خاک است. کم بودن فانروفیت‌ها نیز نشان از شرایط سخت دارد .(Malekpourzadeh et al., 2015) همان طور که Saberi و همکاران (2010) در مطالعه فلور بخشی از استان کرمان اظهار داشتند، در منطقه میاندشت نیز وجود درصد پایینی از عناصر متعلق به شکل زیستی فانروفیت و گونه‌های درختچه‌ای نشان می‌دهد که با ادامه حفاظت، قرق و فراهم بودن شرایط زیست‌محیطی، این گروه از گیاهان در منطقه گسترش یابند.

پراکنش جغرافیایی مجموعه گونه‌های گیاهی یک منطقه بازتاب تأثیرپذیری آن از ناحیه یا نواحی رویشی مختلف است .(Naghipour Borj et al., 2011)

بررسی پراکنش جغرافیایی گونه‌ها نشان داد که گیاهان انحصاری ناحیه ایرانی-تورانی با 175 گونه (31/67 درصد) در درجه نخست اهمیت قرار دارند و پس از آن، گیاهان مشترک ایرانی-تورانی و صحرا-سندی با 31 گونه (92/11 درصد) تعداد بیشتری دارند. گیاهان دارای انتشار جغرافیایی دو ناحیه‌ای ایرانی-تورانی/مدیترانه‌ای با 9 گونه (46/3 درصد) و ایرانی-تورانی و اروپا-سیبری با 11 گونه (23/4 درصد) در منطقه حضور دارند. فراوانی گیاهان سه ناحیه‌ای عبارت است از: ایرانی-تورانی/مدیترانه‌ای/ صحرا-سندی با 11 گونه (23/4 درصد)، ایرانی-تورانی/مدیترانه‌ای/اروپا-سیبری با 7 گونه (69/2 درصد) و ایرانی-تورانی/صحرایی-سندی/اروپا-سیبری با 2 گونه (77/0 درصد) و گیاهان جهان‌وطن با 2 گونه (77/0 درصد). از گیاهانی که به عنوان عناصر چند ناحیه‌ای معرفی شده‌اند نیز 12 گونه (62/4 درصد) در منطقه مشاهده شد (شکل 4). پناهگاه حیات وحش میاندشت در ناحیه رویشی ایرانی-تورانی واقع شده است. بررسی جغرافیای زیستی گیاهان منطقه نیز مؤید این مطلب است، زیرا به استثنای 4 گونه از 260 گونه، بقیه گونه‌ها یا انحصاری ایرانی-تورانی هستند یا از گونه‌های مشترک ایرانی-تورانی با یک یا دو منطقه دیگر هستند. یعنی بخش اعظم فلور منطقه، شامل گیاهانی است که توانسته‌اند از نظر شکل زیستی با شرایط اقلیمی و خاکی منطقه سازش یابند. بنا به اظهارات Asri (2007) در میان ‌هالوفیت‌های ایران، گونه‌هایی با پراکنش جغرافیایی ایرانی-تورانی بیشترین سهم را دارند که با نتایج پژوهش حاضر مطابقت دارد.

مطالعه بوم‌زادی (endemism) گونه‌ها نشان داد که در این منطقه، 24 آرایه انحصاری (23/9 درصد) متعلق به 19 جنس و 13 تیره وجود دارد که 14 گونه آن با ریسک پایین و 10 گونه فاقد اطلاعات کافی است. حدود 2000 گونه گیاه انحصاری در ایران وجود دارد (Mozaffarian, 2007). بدین ترتیب می‌توان گفت در بخش امن پناهگاه حیات وحش میاندشت، 5/1 درصد از گیاهان بوم‌زاد ایران وجود دارند وچون در مورد تعداد زیادی از آنها اطلاعات کافی در دست نیست، مطالعه بیشتر جهت حفظ ذخایر ژنتیکی این گونه‌های انحصاری ضروری به نظر می‌رسد.

 

 

   

شکل 3- نمودار فراوانی شکل‌های زیستی در فلور میاندشت

شکل 4- نمودار درصد فراوانی پراکنش جغرافیایی در فلور میاندشت

 

 

شکل 5- نمودار تعداد آرایه‌های تیره‌های گیاهی در فلور میاندشت

 


سپاسگزاری.

نگارندگان از دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، اداره کل محیط زیست استان خراسان شمالی و اداره محیط زیست شهرستان جاجرم به خاطر تسهیلاتی که برای انجام این پژوهش فراهم آوردند، صمیمانه قدردانی می‌نمایند.

 

 

پیوست 1- فهرست گونه‌های موجود در منطقه میاندشت و برخی از ویژگی‌های آنها. Th: تروفیت، Ch: کامه‌فیت، Ph: فانروفیت، He: همی‌کریپتوفیت، Ge.t: ژئوفیت غده‌دار، Ge.b: ژئوفیت پیازدار، Ge.r: ژئوفیت ریزوم‌دار، Pa: پارازیت، IT: ایرانی-تورانی، SS: خلیجی-عمانی، M: مدیترانه‌ای، ES: اروپایی-سیبریایی، DD: ناشناخته، LR: کم خطر.گیاهان انحصاری ایران با علامت * مشخص شده‌اند.

آسیب‌پذیری

پراکنش جغرافیایی

شکل زیستی

نام فارسی آرایه

نام علمی آرایه

 

 

 

تیره چتریان

Apiaceae

DD

IT

Th

زیره سبز

Cuminum setifolium (Boiss.) Kos. Pol.

DD

IT

He

کندل خراسانی

Dorema aitchisonii Korov. ex M. Pimen.

DD

IT-SS

He

مشگک

Ducrosia anethifolia (DC.) Boiss.

DD

IT

He

زول خراسانی

Eryngium bungei Boiss.

DD

IT

He

کما

Ferula badghysi Korov.

DD

IT

He

کمای بیابانی

Ferula szowitsiana DC.

DD

IT

He

جاشیر رباط سفیدی

Prangos serpentinica (Rech. f., Aell. & Esfand.) Herrnstadt & Heyn.

LR

IT

Th

شن چار

Psammogeton canescens (DC.) Vatke

DD

IT

Ge.t

کمای بیابانی

Schumannia karelinii (Bunge) Korov.

 

 

 

تیره کاسنی

Asteraceae

DD

IT

Th

سرخار

Acantholepis orientalis Less.

DD

IT

He

بومادران

Achillea wilhelmsii C. Koch.

DD

PL

He

تلخه گیجه

Acroptilon repens (L.) DC.

DD

IT

Th

کهربایی تورانی

Amberboa turanica Iljin

LR

IT-SS

Th

بابونه جنوبی

Anthemis austero-iranica Rech. f., Aell. & Esfand. *

DD

IT-SS

Th

بابونه کپه قرمز

Anthemis rhodocentra Iranshahr

DD

PL

Ch

درمنه شرقی

Artemisia scoparia Waldst. & Kit.

DD

IT

Ch

درمنه

Artemisia sieberi Besser

DD

IT

Ch

درمنه خراسانی

Artemisia Khorassanica Podl. *

DD

IT

Th

گلرنگ زرد

Carthamus oxyacantha M. B.

DD

IT

Th

گل گندم زیبا

Centaurea pulchella Ledeb.

LR

IT

He

هزار خارگل کرکی

Cousinia lasiandra Bunge *

LR

IT

He

هزار خار رگه مرکزی

Cousinia neurocentra Bunge *

LR

IT

He

هزار خار کویری

Cousinia piptocephala Bunge*

DD

IT

Th

هزار خار خوابیده

Cousinia prolifera Jaub. & Spach

DD

IT

He

هزار خار شانه‌ای بخش

Cousinia turkmenorum Bornm.

DD

IT-M

Th

ریش قوش

Crepis sancta (L.) Babcock

DD

IT

Th

تاج مژه

Dipterocome pusilla Fisch. & Mey.

DD

IT

He

شکر تیغال موته‌ای

Echinops leucographus Bunge

DD

IT

He

شکر تیغال نیش‌دار

Echinops pungens Trautv.

DD

IT

Th

شنگ اسبی گون پشمالو

Epilasia acrolasia (Bunge) C. B. Clarke

DD

IT

Th

شنگ اسبی گون

Epilasia hemilasia (Bunge) C. B. Clarke

DD

IT-SS

Th

چشم زمین

Gymnarrhena micrantha Desf.

DD

IT

Th

قندرونی

Heteroderis pusilla (Bunge) Boiss.

DD

IT

He

سوگند تماشایی

Jurinea radians Boiss. *

DD

IT

He

سوگندی

Karelinia caspia (Pall.) Less.

DD

IT-SS

Th

هزارپایی

Koelpinia linearis Pall.

DD

IT

Th

هزارپایی ظریف

Koelpinia tenuissima Pavl. & Lipsch.

DD

IT

Th

کاهوی نوک‌دراز

Lactuca glauciifolia Boiss.

DD

IT-ES-M

He

کاهوی خاردار

Lactuca serriola L.

DD

IT-SS

Th

کاکل پری

Lasiopogon muscoides (Desf.) DC.

DD

IT

He

کاهوسای بیابانی

Launaea acanthodes (Boiss.) O. Kuntze

DD

IT

Th

بابونه‌ای

Microcephala lamellata (Bunge) Pobed.

DD

IT

Th

-

Oligochaeta minima (DC.) C. koch

DD

IT

He

کک‌کش بیابانی

Pulicaria gnaphalodes (Vent.) Boiss.

DD

IT-SS-M

Th

پیرگیاه

Senecio glaucus L.

DD

IT

Ch

گاو چاق کن

Scariola orientalis (Boiss.) Sojak

DD

IT

Ge. t

شنگ اسبی کوتوله

Scorzonera pusilla Pall.

DD

IT

Ge. t

شنگ اسبی ترکمنستانی

Scorzonera raddeana C. Winkl.

DD

IT

Ge. t

شنگ اسبی شکننده

Scorzonera rigida Auch.

DD

IT

Th

-

Thevenotia persica DC.

DD

IT-ES

Th

زردینه

Xanthium strumarium L.

 

 

 

تیره گاوزبان

Boraginaceae

DD

IT-SS

Th

گل عسلی

Arnebia decumbens (Vent.) Coss. & Kral

DD

IT-SS-M

Th

گل عسلی برگ باریک

Arnebia linearifolia DC.

DD

IT

He

-

Caccinia macranthera (Banks & Soland.) Brand.

DD

IT-SS

Th

گاو زبانی

Gastrocotyle hispida (Forssk.) C. B. Clarke

DD

IT

He

آفتاب پرست بیابانی

Heliotropium aucheri DC.

DD

IT -ES

Th

آفتاب پرست اروپایی

Heliotropium europaeum L.

DD

IT

He

آفتاب پرست

Heliotropium dasycarpum Ledeb.

DD

IT

Th

خارلنگری شاخدار

Lappula ceratophora (M. Pop.) M. Pop.

DD

IT

Th

خارلنگری بی‌‌کرک

Lappula semiglabra (Ledeb.) Gurke

DD

IT

Th

خارلنگری اصفهانی

Lappula sesiliflora (Boiss.) Gurke

DD

IT-SS

Th

خارلنگری

Lappula spinocarpos (Forssk.) Ascherson & O. Kuntze

DD

IT

Th

چشم گربه ای خزری تیره

Nonnea caspica (Willd.) G. Don

 

 

 

تیره شب بو

Brassicaceae

DD

IT

Th

آتشین ارغوانی

Aethionema carneum (Banks & Soland.) B. Fedtsch.

DD

IT

Th

قدومه میوه کرکی

Alyssum dasycarpum Steph. ex Willd.

DD

IT- M

Th

قدومه برگ باریک

Alyssum linifolium Steph. ex Willd.

DD

IT

Th

قدومه لبه­دار

Alyssum marginatum Steud. ex Boiss.

DD

IT

Th

رشادی

Arabidopsis pumila (Steph.) N. Busch

DD

IT

Ge. r

اُزمک

Cardaria draba (L.) Desv.

DD

IT

Th

نهان دانه

Cryptospora falcata Kar. & Kir

DD

PL

Th

خاکشیر ایرانی

Descurainia sophia (L.) Schur

LR

IT

He

خاکشیر تلخ اصفهانی

Erysimum crassicaule (Boiss.) Boiss. *

DD

IT

Th

سرگنجشکی

Euclidium syriacum (L.) R. Br.

DD

IT

Th

-

Goldbachia laevigata DC.

DD

IT

Th

-

Goldbachia verrucosa DC.

DD

IT

He

وسمه ترکیه­ای

Isatis buschiana Schischk.

DD

IT

Th

وسمه بنفش

Isatis emarginata Kar. & Kir.

DD

IT

Th

وسمه بیابانی

Isatis minima Bunge

DD

IT-ES-M

Th

ترتیزک ساقه آغوش

Lepidium perfoliatum L.

DD

IT

Th

ترتیزک صحرایی

Lepidium vesicarium L.

DD

IT

Th

ظریفه

Leptaleum filifolium (Willd.) DC.

DD

IT-SS-M

Th

شب بوی صحرایی

Malcolmia africana (L.) R. Br.

DD

IT

Th

شب بوی صحرایی ترکمنستان

Malcolmia turkestanica Litw.

DD

IT

Th

چلیپای غازپایی

Matthiola chenopodiifolia Fisch. & C. A. Mey.

LR

IT

Ch

چلیپای جندقی

Matthiola dumulosa Boiss. & Buhse *

DD

IT

Th

شاخ شاخی

Octoceras lehmannianum Bunge

DD

IT

Th

ساماری ارمنستانی

Sameraria armena (L.) Desv.

DD

IT

Th

ساماری

Sameraria elegans Boiss. *

DD

PL

 

Th

خردل بیابانی

Sinapis arvensis L.

DD

IT

Th

خاکشیر حلبی

Sisymbrium septulatum DC.

DD

IT

Th

-

Sterigmostemum acanthocarpum Fish. & C. A. Mey.

DD

IT

Th

-

Sterigmostemum rhodanthum Rech. f.

DD

IT

Th

چهارشاخ

Tetracme recurvata Bunge

DD

IT-M

Th

تسبیحی قفقازی

Torularia torulosa (Desf.) O. E. Schulz.

 

 

 

تیره کلیر

Capparidaceae

DD

PL

Ch

کور- علف مار

Capparis spinosa L.

DD

IT

Ge. r

-.

Cleome coluteoides Boiss.

 

 

 

تیره میخک

Caryophyllaceae

DD

IT

Ch

چوبک بیابانی

Acanthophyllum crassifolium Boiss.

DD

IT

Ch

چوبک شکننده

Acanthophyllum glandulosum Bunge. ex. Boiss

DD

IT-ES

Th

گچ دوست برگ خطی

Gypsophila linearifolia (Fisch. & C. A. Mey.) Boiss.

DD

IT

Ch

سیلن پربرگ

Silene spergulifolia (Willd.) M. B.

 

 

 

تیره اسفناج

Chenopodiaceae

DD

IT

Th

-

Anabasis annua Bge.

DD

IT-SS

Ch

جفنه شور

Anabasis setifera Moq.

DD

IT-SS

Th

سلمکی دوپایه

Atriplex dimorphostegia var. dimorphostegia Kar & Kir.

DD

IT

Th

سلمکی دوپایه

Atriplex dimorphostegia var. sagitiformis Allen.

DD

IT-SS

He

سلمکی ساقه سفید

Atriplex leucoclada (Boiss.) Allen.

DD

IT

Th

تکمه شور

Atriplex micrantha Ledeb.

DD

IT

Th

سلمکی خراسانی

Atriplex moneta Bge.

DD

IT-ES-M

Th

سلمه

Atriplex tatarica L.

DD

IT

He

سلمکی باتلاقی

Atriplex verrucifera M. B.

DD

IT-SS

Th

-

Bienertia cycloptera Bunge.

DD

IT

Th

سرشاخی

Ceratocarpus arenarius L.

DD

IT

Th

گل دوقلو

Gamanthus gamocarpus (Moq.) Bge.

DD

IT

Th

-

Girgensohnia oppositiflora (Pall.) Fenzel in Ledb.

DD

IT-ES

Th

شورپای

Halimocnemis mamamensis (Bge.) Assadi. *

DD

IT

Th

شورپای کرکی

Halimocnemis pilifera Moq.

DD

IT

Th

زیبای شوره زار

Halocharis sulphurea Moq.

DD

IT

Th

زیبای شوره زار بنفش

Halocharis violaceus Bge.

DD

IT-SS-M

Ch

سگ لیسه

Halocnemum strobilaceum (Pall.) M. B.

DD

IT

Ch

مارونگ- سنبله نمکی

Halostachys belangeriana (Moq.) Botsch.

LR

IT

Ch

عجوه

Halothamnus glaucus subsp. cinerascens (Moq.) Assadi. *

LR

IT

Ch

عجوه کلمی رنگ

Halothamnus glaucus subsp. vestitus (Allen.) Assadi, comb. nov. *

DD

IT

Ch

عجوه

Halothamnus subaphyllus Botsch.

DD

IT

Ph

سیاه تاغ

Haloxylon ammodendron (C. A. Mey.) Bge.

DD

IT-SS

Ph

زرد تاغ

Haloxylon persicum Bge. & Boiss. et Buhse.

DD

IT

Th

نوک عقابی شنی

Horaninowia anomala (C. A. Mey.) Moq.

DD

IT

Ch

تاغ بره

Kalidium caspicum (L.) Ung-Sterb.

DD

IT

Ch

پتاسی برگی

Kalidium foliatum (Pall.) Moq.

DD

IT

Th

جارو

Kochia stellaris Moq.

DD

IT-ES-M

Ch

-

Krascheninnikovia ceratoides (L.) Gueldenst.

DD

IT

Th

سراج

Petrosimonia glauca (Pall.) Bge.

DD

IT

Ph

شور درختچه‌ای

Salsola arbuscula Pall.

DD

IT

Ch

شور شبه درختچه‌ای

Salsola arbusculiformis Drob.

DD

IT

Th

شور الوان

Salsola crassa M. B.

DD

IT

Ch

شور گچ دوست

Salsola dendroides Pall.

DD

PL

Th

شور خاردار

Salsola kali L.

DD

IT

Ch

شور البرزی

Salsola kerneri (Wol.) Botsch.

DD

IT

Ch

شور شرقی

Salsola orientalis S. Gmelin.

DD

IT

Ch

شور بیابانی

Salsola tomentosa (Moq.) Spach.

DD

IT-SS

Th

شور

Salsola turcomanica litw.

DD

IT

Th

اُشنان پرگل

Seidlitzia florida (M. B.) Boiss.

DD

IT-SS

Ph

اُشنان

Seidlitzia rosmarinus (Ehrh.) Bge.

DD

IT

Th

سیاه شور منقاری

Suaeda acuminata (C. A. Mey.) Moq.

DD

IT-ES

Ph

قره قان

Suaeda microphylla Pall.

DD

IT

Th

لُرهَر شور

Suaeda microsperma (C. A. Mey.) Fenzel in Ledeb.

 

 

 

تیره پیچک

Convolvulaceae

DD

IT-SS

Ch

پیچک بیابان دوست

Convolvulus eremophilus Boiss. et Buhse. *

DD

IT-SS-M

He

پیچک برگ گرگی

Convolvulus pilosellaefolius Desr.

DD

PL

He

علف مورچه

Cressa cretica L.

 

 

 

تیره جگن

Cyperaceae

DD

IT

Ge. r

جگن

Carex physodes Bieb.

 

 

 

تیره طوسک

Dipsaceae

DD

IT

Th

طوسک زاگرسی

Scabiosa olivieri Coult.

DD

IT

Th

طوسک چرخه‌ای

Scabiosa rotata M. B.

 

 

 

تیره ارمک

Ephedraceae

DD

IT

Ph

ارمک گوشتی

Ephedra sarcocarpa Aitch. et Hemsl.

DD

IT

Ph

ارمک بیابانی

Ephedra strobilacea Bge. ex Lehm

 

 

 

تیره فرفیون

Euphorbiaceae

DD

IT-SS-M

Th

ازرق

Chrozophora tinctoria (L.) Juss.

DD

IT

Th

فرفیون پنجه‌ای

Euphorbia cheirolepioides Rech. f. *

DD

IT

Th

فرفیون انبوه

Euphorbia densa Schrenk.

DD

IT

He

فرفیون اصفهانی

Euphorbia heteradenia Iaub. & Spach.

DD

IT

Th

فرفیون کپه‌ای

Euphorbia sororia Schrenk

DD

IT

Th

فرفیون ترکمنی

Euphorbia turcomanica Boiss.

 

 

 

تیره شاه تره

Fumariaceae

DD

PL

Th

شاه تره گل ریز

Fumaria parviflora Lam.

 

 

 

تیره شمعدانی

Geraniaceae

DD

IT-SS-ES

Th

نوک لک لکی تیز

Erodium oxyrrhynchum M. B.

DD

 

 

تیره زنبق

Iridaceae

DD

IT-ES

Ge. b

زنبق خراسانی

Iris kopetdaghensis (Vved.) Mathew & Wendelbo.

DD

IT-ES

Ge. r

زنبق صحرایی

Iris songarica Schrenk

DD

 

 

تیره خیارک

Ixioliriaceae

DD

IT-SS-ES

Ge. b

خیارک

Ixiolirion tataricum Fisch. ex Herb.

 

 

 

تیره نعنا

Lamiaceae

LR

IT

He

سنبل بیابانی

Eremostachys hyoscyamoides Boiss & Buhse. *

DD

IT

Th

-

Lallemantia royleana (Benth. In Walt.) Benth.

DD

IT

Th

پونه سای بیابانی

Nepeta ispahanica Boiss.

DD

IT

He

مریم گلی اصفهانی

Salvia reuterana Boiss.

DD

IT

Th

-

Thuspeinanta persica (Boiss.) Briq.

DD

IT

Th

کاکوتی

Ziziphora tenuior L.

 

 

 

تیره سوسن

Liliaceae

DD

IT

Ge. b

پیاز بیابانی

Allium borszczowii Regel.

DD

IT

Ge. b

پیاز خزری

Allium capsicum (Pall.) M. B.

DD

IT

Ge.b

پیاز گل زرد

Allium scabriscapum Boiss & Ky.

DD

IT

Ge. b

نجم طلایی مشبک

Gagea reticulata (Pall.) Schultes

DD

IT

Ge. b

لاله هفت رنگ

Tulipa biflora Pall.

DD

IT

Ge. b

لاله کوهی

Tulipa montana Lindl. var. montana *

 

 

 

تیره گل جالیز

Orobanchaceae

DD

IT

Pa

گل جالیز

Orobanche picridis FW. Schultz.

 

 

 

تیره خشخاش

Papaveraceae

DD

IT

Th

شقایق زیبا

Glaucium elegans Fisch. & C. A. Mey.

DD

IT

Th

شقایق شرابه‌ای

Glaucium fimbrilligerum Boiss.

DD

IT-SS-M

Th

شاه تره‌ای

Hypecoum pendulum L.

DD

IT-SS-M

Th

گل عروسک بنفش

Roemeria hybrida (L.) DC.

DD

IT

Th

گل عروسک

Roemeria refracta DC.

 

 

 

تیره بقولات

Papilionaceae

DD

IT-SS-M

He

خارشتر ایرانی

Alhagi persarum Boiss. & Buhse.

DD

IT

He

گون

Astragalus argyroides G. Beck.

DD

IT-SS

Th

گون

Astragalus arpilobus (Boiss.) Podl.

DD

IT

Th

گون

Astragalus bakaliensis Bunge.

DD

IT

Th

گون

Astragalus campylorrhyncus F. & M.

DD

IT

Th

گون

Astragalus commixtus Bunge

DD

IT

Th

گون

Astragalus corronilla Gazer & Podl.

DD

IT-SS

Th

گون

Astragalus crenatus Schultes

DD

IT

Ch

گون

Astragalus dactylocarpus Emend. Ott.

DD

IT-SS

Th

گون

Astragalus eremophilus subsp. eremophilus Emend. Podlech

DD

IT-SS

Th

گون

Astragalus eremophilus subsp. makranicus Podlech

DD

IT-SS

He

گون کهیری

Astragalus kahiricus DC.

DD

IT

Ch

گون

Astragalus macrobotrys Bunge

DD

IT

Ch

گون

Astragalus nigricans Barneby

DD

IT

Th

 

Astragalus Ophiocarpus Boiss.

DD

IT-M

Th

گون

Astragalus oxyglottis Bieb.

DD

IT

He

گون

Astragalus pellitus Bunge *

DD

IT

Ch

گون

Astragalus podolobus Boiss. & Hohen.

DD

IT

He

گون

Astragalus ruscifolius Boiss. *

DD

IT-SS

Th

گون

Astragalus tribuloides Delile

DD

IT

He

اسپرسی گسترده

Hedysarum wrightianum Aitch & Baker

DD

IT

He

تلخ بیان بیابانی

Sophora pachycarpa C. A. Mey.

 

 

 

تیره بارهنگ

Plantaginaceae

DD

IT

Th

بارهنگ پشمالو

Plantago evacina Boiss. *

 

 

 

تیره بهمنی‌ها

Plumbaginaceae

LR

IT

Ch

کلاه میرحسن بیابانی

Acantholimon acmostegium Boiss. & Buhse. *

LR

IT

Ch

کلاه میرحسن دم عقربی

Acantholimon scorpius (Jaub. & Spach) *

DD

IT

He

-

Limonium iranicum (Bornm.) Lincz.

 

 

 

تیره گندمیان

Poaceae

DD

IT-SS-M

Ge. r

چمن شور ساحلی

Aeluropus littoralis (Gouan) Parl.

DD

IT-M

Th

-

Boissiera squarrosa Hochst. ex Steud.

DD

IT

Th

جارو علفی هرز

Bromus danthoniae Trin.

DD

IT

Th

جارو علفی پرکرک

Bromus sericeus Drobv.

DD

PL

Th

جارو علفی بامی

Bromus tectorum L.

DD

IT

He

دم خرگوشی

Enneapogon persicus Boiss.

DD

IT

Th

بیابان گندمی مصری

Eremopyrum bonaepartis (Speng.) Nevski

DD

IT

Th

بیابان گندمی تنک

Eremopyrum distans (C. Koch.) Nevski

DD

IT-M

Th

جو هرز

Hordeum glaucum Steud.

DD

IT

Th

چمنک

Nardurus subulatus (Banks & Soland.) Bor.

DD

Cosm

Th

دانه قناری

Phalaris minor Retz.

DD

Cosm

Ge. r

نی

Phragmites australis (Car.) Trin. ex Steud.

DD

IT-ES-M

Ge. b

چمن پیازک دار

Poa bulbosa L.

DD

IT-SS

Ge. b

-

Poa sinaica Steud.

DD

IT-SS-M

Th

چمن بیابانی

Schismus arabicus Nees.

DD

IT

He

استپی قفقازی

Stipa caucasica Schmalh.

DD

IT-ES

He

استپی کوهستانی

Stipa lessingiana Trin. & Rupr.

DD

IT-ES

Ge. r

سبط

Stipagrostis pennata (Trin.) De. Winter

DD

PL

He

جارو پیغمبری

Stipagrostis plumosa (L.) Munro. ex. T. Anders

DD

IT-M

Th

دم روباهک

Vulpia myuros (L.) J. F. Gmel.

 

 

 

تیره شیرپنجه

Podophyllaceae

DD

IT-SS

Ge. t

سینه کبکی

Bongardia chrysogonum L. Boiss.

 

 

 

تیره علف هفت‌بند

Polygonaceae

DD

IT-M

Ph

کاروان کش

Atraphaxis spinosa L.

LR

IT-ES

He

هفت‌بند خزری

Polygonum hyrcanicum Rech. f. *

DD

IT-SS

Th

هفت‌بند سیرجانی

 Polygonum olivascens Rech. f. & Schiman- Czeika

DD

IT-M

Th

هفت‌بند پاکوتاه

Polygonum patulum M. B.

DD

IT

Ch

پرند

Pteropyrum aucheri Jaub. & Spach.

 

 

 

تیره پامچال

Primulaceae

DD

PL

Th

آناغالیس

Anaghalis arvensis L.

 

 

 

تیره آلالگان

Ranunculaceae

DD

IT-ES-M

Th

آلاله داسی

Ceratocephalus falcatus (L.) Pers.

DD

IT

Th

زبان در قفای چروک‌دار

Consolida rugulosa (Boiss.) Schrod.

 

 

 

تیره ورث

Resedaceae

DD

IT

He

ورث ایرانی

Reseda buhseana Mull-Arg. var. buhseana Mull- Arg.

 

 

 

تیره گل سرخیان

Rosaceae

DD

IT

Ph

بادام پرخار

Amygdalus spinosissima Bge.

 

 

 

تیره روناس

Rubiaceae

LR

IT

Ge. r

-

Gaillonia bruguieri A. Rich.

 

 

 

تیره سداب

Rutaceae

LR

IT

He

سدابی اصفهانی

Haplophyllum glaberrimum Bge. ex Boiss. *

 

 

 

خانواده گل میمونی

Scrophulariaceae

DD

IT

Ch

گل میمونی شاخه سفید

Scrophularia leucoclada Bge.

 

 

 

تیره سیب‌زمینی

Solanaceae

DD

IT-SS

Th

بذرالبنج کوتاه

Hyoscyamus pusillus L.

DD

IT

Ph

گرگ تیغ

Lycium ruthenicum Murr.

 

 

 

تیره گز

Tamaricaceae

DD

IT-ES

Ch

گل گزی خزری

Reaumuria cistoides Adam.

LR

IT

Ch

گل گزی خراسانی

Reaumuria oxiana (Ledeb.) Boiss var. persica (Boiss.) Assadi *

DD

IT-SS

Ph

گز انگبین

Tamarix gallica L.

DD

IT-SS

Ph

گز دانه درشت

Tamarix macrocarpa (Ehrenberg.) Bge.

 

 

 

تیره مازریون

Thymeleaceae

DD

IT

Ch

سیاه گینه

Dendrostellera lessertii (Wikstr.) Van Tigeh.

 

 

 

تیره سنبل الطیب

Valerianaceae

DD

IT

Th

شیرینگ قایقی

Valerianella cymbicarpa C. A. Mey.

DD

IT

Th

شیرینگ بال‌دار

Valerianella dufresnia Bge. ex Boiss.

DD

IT

Th

شیرینگ نوک‌تیز

Valerianella oxyrrhynca Fisch & C. A. Mey.

DD

IT

Th

شیرینگ خویی

Valerianella szowitsiana Fisch. & C. A. Mey.

DD

IT

Th

شیرینگ سه باله

Valerianella triplaris Boiss & Buhse.

LR

IT

Th

شیرینگ ترکستانی

Valerianella turkestanica Regel & Schmalh. ex Regel.

 

 

 

تیره اسپند

Zygophyllaceae

DD

IT

Ph

قره داغ

Nitraria schoberi L.

DD

IT-ES-M

He

اسپند

Peganum harmala L. var harmala

DD

IT-SS

Th

خارخسک بیابانی

Tribulus macropterus Boiss.

DD

PL

Th

خارخسک

Tribulus terrestris L. var terrestris

DD

IT-SS

Ph

قیچ ارمنستانی

Zygophyllum atriplicoides Fisch. & C. A. Mey.

DD

IT

He

قیچ کوتوله

Zygophyllum miniatum Cham. & Schlechtend.

 

 

منابع.

Ahmadauli, V., Ghorbani, A., Azimi Motem, F., Asghari, A., Teymorzadeh, A. and Badrzadeh, M. (2015) Study of flora, life form, chrotype, diversity and evenness change under the effect of different grazing pressure from crises centers in south-east of Sabalan. Taxonomy and Biosystematics 7(23): 70-84(in Persian).

Akhani, H. (1989) A contribution to the vegetation and flora of Kavire - Meyghan (NE. Arak), Iran. Journal of Science 18: 75-84 (in persian).

Akhani, H. (2006) Flora Iranica: Facts and figures and a list of publications by Rechinger, K. H.on Iran and adjacent areas. Rostaniha 7(2): 19-61.

Amiri, M. S. and Jabbarzadeh, P. (2010) Floristic study of Zangelanlo watershed (Khorassan, Iran). Taxonomy and Biosystematics 2(5): 1-16 (in Persian).

Archibold, O. W. (1995) Ecology of world vegetation. Chapman and Hall, London.

Asri, Y. (2003) Plant diversity in Kavir biosphere reserve. Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran (in Persian).

Asri, Y. (2007) Flora of halophytes in Iran. 1st National Plant Taxonomy Conference of Iran, Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran (in Persian).

Asri, Y., Jalili, A., Assadi, M and dianatnejad, h. (2000) A contribution to the flora of Touran biosphere reserve. Pajouhesh va sazandegi 13(2): 4-19 (in Persian).

Assadi, M. (1984) Studies on the autumn plants of kavir, Iran. Iranian Journal of Botany 2(2): 125-148.

Assadi, M. (ed.) (1988-2013) Flora of Iran. vols. 1-77. Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran (in Persian).

Atri, M. (1996) New aspects of Neozygmatist on pedology, systematic and chorology. Iranian Journal of Botany 2(1): 105-128

Cyrus, M. M. (1989) The biology and utilization of shrublands. Academic Press, London.

Davis, P. H. (ed.) (1965-2000) Flora of Turkey and the East Aegean Islands. vols. 1-11. Edinburg University Press, Edinburg.

Ghahreman, A. and Attar, F. (1999) Biodiversity of plant species in Iran. Tehran University Press, Tehran (in Persian).

Ghahreman, A., Heydari, J., Attar, F. and Hamzehee, B. (2006) A floristic study of southwestern slopes of Binaloud elevations (Iran: Khorassan province). Journal of Science 32(1): 1-12

Ghayormand, M. and Saeidi Mehrvarz, S. (2014) Floristic study of Ghareche region in NE Khorasan Razavi province. Taxonomy and Biosystematics 6(20): 86-102 (in Persian).

Jalili, A. and Jamzad, Z. (1999) Red data book of Iran. Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran.

Keshtkar, H. R., Yegane Badrabadi, H. and jabbarzare, A (2012) Floristic studies and life forms of Ghorkhood protected area. Iranian Journal of Biology 24(3): 421-431 (in Persian).

Komarov, V. L. (1934-1957) Flora of U.S.S.R. vols. 1-30. The Botanical Institute of science of the U.S.S.R., Leningrad.

Leonard, J. (1988) Contribution à l’étude de la flore et de la végétation des desert d’Iran, Fascicule 8: Etude des aires de distribution-Les phytochories-Les chorotypes. Bulletin of the Jardin Botanique National de Belgique, Meise.

Malekpourzadeh, L.,Mirtadzadini, S. M. and Nazeri, V. (2015)The study of flora of Ra'skuh Area in Baft township in Kerman province. Taxonomy and Biosystematics 7(23): 85-95 (in Persian).

Mozaffarian, V. (2007) Plant distribution and endemism in Iran. 1st National Plant Taxonomy conference of Iran, Research Institute of Forests and Rangelands, Tehran, Iran (in Persian).

Naddaf, M. and Mortazavi, S. M. (2011) Investigation of flora and life form of plants in protected region Sarigol (North Khorasan province, Iran). Pakistan Journal of Biological Sciences 14(1): 78-81.

Nafisi, H. and Ghahremaninejad, F. (2013) Floristic study of AqDagh sanctuary in Marakan protected area: west Azarbaijan province, Iran. Taxonomy and Biosystematics 6(21): 37-50

Naghipour Borj, A. A., Haidarian Aghakhani, M. and Tavakkoli, H. (2011) A study of flora, life forms and chorotypes of plants in the Sisab protected area, North Khorassan province (Iran). Journal of Sciences and Techniques in Natural Resources 5(4): 113-123 (in Persian).

Nasir, E. and Qaiser, M. (1970-2012) Flora of West Pakistan. vols. 1-219. B.C.C. and T Press, University of Karachi, Karachi.

Neishabouri, A. (1995) Biogeography. Samt Publications, Tehran (in Persian).

Rashed Mohassel, M. H. (1982) Flora of Khorassan. Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad (in Persian).

Raunkiaer, C. (1934) The life forms of plants and statistical plant geography. Clarendon Press, Oxford, London.

Rechinger, K. H. (1977) Plants of the Touran Protected Area, Iran. Iranian Journal of Botany, 1 (2): 155 - 180.

Rechinger, K. H. (Ed.) (1963 - 2012) Flora Iranica. vols. 1-179. Akademische Druck-U verlagsanstalt, Graz.

Sabaghi, S., Mozaffarian, V. and Nejad-Sattari, T. (2014)Studies of the flora in Darmian area in the Southern Khorasan province. Taxonomy and Biosystematics 6(19): 95-108 (in Persian).

Saber-Amoli, S. (2001) Floristic study and preparation of vegetation map of Mahroieh wildlife refuge of Kerman. MSc thesis, Kharazmi University, Tehran, Iran (in Persian).

Saberi, A., Ghahremaninejad, F., Sahebi, S. J. and Joharchi, M. R. (2010) A floristic study of Chahchaheh Pistacia forest, NE Iran. Taxonomy and Biosystematics 2(5): 61-92 (in Persian).

Soleymanipour, S. and Esmailzadeh, O. (2015) Flora, life form and chorology of Box trees (Buxus hyrcana)habitats in forests of the Farim area of Sari. Taxonomy and Biosystematics 7(23): 39-56 (in Persian).

Takhtajan, A. (1986) Floristic regions of the world. University of California, Berkeley.

Tavakkoli, Z. and Mozaffarian, V. (2005) Study of the flora of Kabar dam of Ghom. Pajouhesh va Sazandegi 66: 57-61 (in Persian).

Townsend, C. C. and Guest, E. (1966-1985) Flora of Iraq. vols. 1-9. Minstry of Agriculture and Agrarian Reform, Baghdad.

Vahidchoopany, H., Mahmoody, J. and Akbarlou, M. (2011) Effects of enclosure and grazing on plant diversity using parametric models (case study: arid and semi-arid rangelands of Boz Daghi, North Khorassan province). Journal of Rangelands 19: 314-321 (in Persian).

Vaseghi, P., Ejtehadi, H., Zokaee, M. and Jouharchi, M. R. (2008) The study of flora, life form and corology of plant species in the highlands of Kalat-Zeerjan Gonabad, Razavi Khorassan province. Journal of science 8(1): 75-88 (in Persian).

Walter, H. (1968) Die Vegetation der Erde. Oko-physioiogischer Betrachtung, Vol.11. Fischer. Jena.

Yousofi-Najaf-Abadi, M. (1996) The study of flora and preparation of the map of the plant vegetation of Ghomeshlou Preserved Region. MSc thesis, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran (in Persian).

Zohary, M. (1973) Geobotanical foundations of the Middle East. 2 vols. Fischer Verlag, Stuttgart.